CHINY
(Chińska Republika Ludowa)
Stolica: Pekin (Beijing)
Waluta: juan/China New Yuan (CNY);
1 CNY = 10 jiao = 100 fenów
1 USD = 8 CNY
Język urzędowy: chiński (mandaryński)

WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE. Obywatele polscy udający się do Chin muszą mieć ważną wizę pobytową lub tranzytową (oso­by oczekujące na międzynarodowe połączenia lotnicze, których pobyt na lotnisku nie jest dłuższy niż 24 godziny, mogą opuścić lotnisko na podstawie krótkotrwałego zezwolenia uzyskiwanego bezpośrednio podczas odprawy paszportowej). Wyjazd z teryto­rium Chin kontynentalnych do Specjalnej Strefy Administracyjnej Hongkongu i/lub Makao traktowany jest jak opuszczenie granic ChRL i automatycznie anuluje ważność posiadanej wizy jedno­krotnej. Planując podróż do tych miejsc, należy pamiętać, aby w chińskich urzędach konsularnych złożyć wniosek o wydanie wizy dwu lub wielokrotnej. Wizę na wjazd do Chin kontynen­talnych z Hongkongu lub z Makao można uzyskać w działających tam biurach łącznikowych centralnych władz ChRL, a także za pośrednictwem agencji turystycznej China Travel Service. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach wizę można uzyskać na lot­nisku. Pobyt na terytorium ChRL bez ważnej wizy (czas poby­tu wykracza poza termin ważności wizy) karany jest grzywną w wysokości do 1000 USD. Odpowiedzialne za sprawy wizowe biuro bezpieczeństwa publicznego upoważnione jest do nali­czania grzywny w wysokości ok. 60 USD za każdy dzień po­bytu bez ważnej wizy. Paszport natomiast powinien być ważny co najmniej 6 miesięcy po wygaśnięciu terminu ważności chińskiej wizy. Od turystów indywidualnych chińskie urzędy konsu­larne mogą wymagać okazania biletu powrotnego. Nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty pieniędzy na dzień pobytu. Aby otrzymać wizę z prawem do pracy (tzw. wizę Z), instytucja zatrudniająca powinna wystąpić do władz miejscowych o wy­danie stosownego zezwolenia. Po uzyskaniu wizy z prawem do pracy cudzoziemiec musi wystąpić do biura bezpieczeństwa publicznego o wydanie zezwolenia na pobyt (residence permit)
– jest to rodzaj karty pobytu, która jednak nie zwalnia z obowiązku posiadania ważnej wizy pobytowej. Podobna procedura obowiązuje osoby pragnące studiować w ChRL: na podstawie zaświadczenia z uczelni cudzoziemcy mogą ubiegać się o wizę w celu podjęcia nauki (tzw. wiza X), a po przyjeździe do Chin muszą starać się o zezwolenie na pobyt. W większości przypad­ków formalnościami związanymi z długoterminowym pobytem cudzoziemca w Chinach zajmuje się instytucja przyjmująca. Od roku 2004 możliwe jest uzyskanie zezwolenia na pobyt na okres do 10 lat. Przedłużenia ważności wizy można dokonać jedynie w dużych miastach w biurach bezpieczeństwa publicz­nego (w wydziałach kontroli ruchu osobowego cudzoziemców). Procedura przedłużania ważności wizy trwa zwykle 5 dni robo­czych, co należy uwzględnić w planach podróży. Poza międzynarodowymi portami lotniczymi i kolejowymi przejściami na gra­nicy z Kazachstanem, Mongolią, Federacją Rosyjską, KRLD oraz na południu z Wietnamem dla cudzoziemców dostępne są nie­liczne drogowe punkty graniczne. Sytuacja przedstawia się po­dobnie na granicy z Pakistanem, Kirgizją, Wietnamem, Laosem. Punkty graniczne między Nepalem i Tybetem czynne są tylko okresowo. Cudzoziemcom nie zezwala się na wjazd własnymi pojazdami na terytorium Chin. Wyjątek mogą stanowić międzynarodowe rajdy, ekspedycje itp., jednak imprezy takie muszą być zorganizowane przez wyspecjalizowaną chińską agencję turystyczną, która opracowuje trasę, uzyskuje stosowne zezwo­lenia od władz i deleguje swoich oficerów łącznikowych towarzyszących cudzoziemcom na trasie przejazdu.
Praca w Chinach. W ostatnich latach popularne stały się przy­jazdy cudzoziemców, którzy chcą pracować w Chinach. Oprócz zatrudnionych w filiach międzynarodowych korporacji działających na tutejszym rynku wielu, głównie młodych, ludzi przyjeżdża na kontrakty w charakterze lektorów języków obcych. Przyjazdy tego typu organizowane są najczęściej w odpowiedzi na ogłoszenia w prasie lub internecie. Należy jednak pamiętać, że podjęcie pracy w Chinach możliwe jest jedynie po uzyska­niu odpowiedniej wizy („Z”). Niedopełnienie tego obowiązku – o czym przyszli pracodawcy, często celowo, nie informują – grozi poważnymi konsekwencjami, łącznie z wydaleniem z terytorium ChRL. Decydując się więc na podpisanie kontraktu z miejscową szkołą językową, obowiązkowo trzeba się upewnić, że praca wykonywana będzie legalnie, po uzyskaniu wizy „Z”. Ważne jest również uprzednie dokładne uzgodnienie warunków lokalowych, długości przysługującego urlopu oraz wymiaru go­dzin nauczania.

PRZEPISY CELNE. Wwożąc do Chin środki płatnicze w kwocie przekraczającej równowartość 5000 USD, cudzoziemcy obowiązani są do złożenia stosownej deklaracji celnej, na której podstawie przy wyjeździe przeprowadzana jest kontrola i odpra­wa wywożonych dewiz. Jeżeli przy wyjeździe posiadane środki płatnicze nie przekraczają zgłoszonej w deklaracji kwoty lub są mniejsze niż równowartość 5000 USD, na ich wywóz nie jest wymagane dodatkowe zezwolenie. Aby wywieźć nie zadeklarowane przy wjeździe dewizy o równowartości od 5000 do 10 000 USD, cudzoziemiec zobligowany jest posiadać pisemne zezwolenie banku, o które może wystąpić, przedstawiając dokument podróży (paszport) oraz dokumentację pochodzenia środków płatniczych. Jeśli wywożone środki płatnicze przekraczają równowartość 10 000 USD, oprócz zezwole­nia banku wymagana jest także zgoda biura kontroli dewizowej. W deklaracji celnej wjazdowej cudzoziemiec ma obowiązek podać wszystkie wartościowe przedmioty, które ma przy sobie (np. kamerę wideo, aparat fotograficzny, odbiornik radiowy, cenną biżuterię). Rzadko zdarza się, aby służby celne kontrolowały te deklaracje na lotniskach, natomiast często czynią to na granicy lądowej. Nie wolno wwozić narkotyków, broni, amunicji i materiałów wybuchowych, waluty chińskiej, publikacji uznawanych przez prawo chińskie za szkodliwe (w tym pornografii i wydaw­nictw krytykujących władze i ustrój ChRL oraz materiałów propagujących działanie zakazanych w Chinach sekt, np. Falungong). Zabroniony jest także przywóz do Chin przetworów mięsnych, mlecznych, nasion, żywych roślin itp. Z Chin wolno wywozić jedynie ograniczoną ilość alkoholu (zwykle jest to 1 litr), która nie powinna znajdować się w bagażu podręcznym. Nierespekto­wanie tych przepisów karane jest konfiskatą rzeczy przy przekra­czaniu granicy. Bez certyfikatu zakupu nie wolno wywozić dzieł sztuki, rzadkich wydawnictw, wyrobów z kamieni szlachetnych oraz samych kamieni szlachetnych. Wywóz zakupionych w Chi­nach dóbr powszechnego użytku, w tym sprzętu elektronicznego, jest traktowany bardzo liberalnie. Nie są poza tym znane żadne restrykcje celne, które odbiegałyby od powszechnie przyjętych norm międzynarodowych.

PRZEPISY PRAWNE. Za popełnione przestępstwa cudzoziemcom grożą kary określone w przepisach prawa miejscowego. Posiada­nie narkotyków jest surowo karane, do kary śmierci włącznie. Dopuszczenie się przez obcokrajowców drobniejszych wykroczeń skutkuje zwykle natychmiastowym wydaleniem z Chin. Prostytucja jest zakazana, cudzoziemcom za korzystanie z tego rodzaju usług grożą wysokie grzywny oraz kara pozbawienia wolności do 10 dni.

MELDUNEK. W Chinach istnieje obowiązek meldunkowy dla cu­dzoziemców. Pobyt prywatny wymaga rejestracji na najbliższym posterunku policji w ciągu 24 godzin od chwili przekroczenia granicy. Rejestracji osób zamieszkujących w hotelach dokonuje tamtejsza administracja. Wynajmując mieszkanie, cudzoziemcy obowiązani są w ciągu 14 dni od wprowadzenia się, przy pomocy właściciela lokum, zameldować się również na najbliższym posterunku policji.

UBEZPIECZENIE. W Chinach nie ma obowiązku posiadania ubezpieczenia zdrowotnego lub NW. W przypadku przelotów samolotem na trasach krajowych można wykupić na lotnisku dobrowolne ubezpieczenie w cenie 20 juanów (CNY). Polisy zagranicznych firm ubezpieczeniowych nie są automatycznie uznawane. Cudzoziemiec płaci za wszystkie usługi medyczne gotówką. Zwrotu kosztów leczenia można dochodzić po powro­cie do kraju, przedstawiając firmie ubezpieczeniowej rachunki, które w miarę możliwości powinny być wystawione w języku angielskim. Niektóre z firm ubezpieczeniowych wymagają poświadczenia rachunków przez właściwy terytorialnie urząd kon­sularny RP.

SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA. Ważna książeczka szczepień jest wymagana, jeśli turyści przybywają z kraju lub regionu umieszczonego na liście zagrożeń epidemiologicznych WHO. Przed przekroczeniem granicy cudzoziemiec wypełnia deklarację zdrowotną. Nie wpuszcza się do Chin nosicieli wirusa HIV, zakaźnie chorych na gruźlicę, trąd, tyfus i cholerę, osób zarażonych wenerycznie, a także chorych psychicznie. Od czasu epidemii SARS, tj. od kwietnia 2003 r., podróżni są obowiązani do zgłaszania chińskim służbom sanitarnoepidemiologicznym takich objawów, jak wysoka gorączka, kaszel, symptomy przeziębienia. Wszystkim podróżnym przybywającym do Chin mierzona jest za pomocą elektronicznych skanerów temperatura ciała. W Chinach nadal notuje się zwiększoną liczbę zachorowań na żółtaczkę pokarmową typu A – zalecane jest szczepienie profilaktyczne. Turyści często uskarżają się na biegunki i zatrucia pokarmowe – przyczyną takich dolegliwości jest najczęściej żywienie się w przygodnych zakładach gastronomicznych o wątpliwych warunkach sanitarnych. Aby uniknąć takich kłopotów, produkty spożywcze, a zwłaszcza owoce, należy dokładnie myć przed spożyciem. Odradza się picie nie przegotowanej wody z kranu. W południowej części Chin, na południe od 25 równoleżnika, występuje zagrożenie amebą, malarią, gorączką tropikalną. W regionach wiejskich Chin południowych występuje zagrożenie wirusowym zapaleniem opon mózgowych, które jest roznoszone przez komary. W Tybecie i w innych regionach wysokogórskich nie należy pić nie przefiltrowanej wody. Opieka medyczna – poza rejonami głębokiego interioru (Tybet, Xinjiang, Gansu, Qinghai, Mongolia Wewnętrzna, część Sichu­anu, Guizhou i Yunnanu) – nie stanowi problemu. W wielkich miastach działają szpitale wszystkich specjalności, wyposażone w najnowocześniejszą aparaturę medyczną. Opłata za wizytę u lekarza wynosi od 20 do 100 USD. Cena za dobę pobytu cu­dzoziemca w szpitalu wynosi od 60 do 200 USD i nie obejmuje kosztów usług medycznych, badań ani leków, za które płaci się dodatkowo. Koszty operacji wynoszą od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy dolarów amerykańskich. W największych miastach Chin, w zagranicznych klinikach poziom świadczonych usług medycznych i stomatologicznych stoi na światowym poziomie, są one jednak bardzo drogie (wizyta lekarska od 90 USD wzwyż). Przed wyjazdem do Chin należy zaopatrzyć się w podstawowe leki, gdyż w Kraju Środka popularne jest leczenie specyfikami medycyny chińskiej, które nie mają odpowiedników w polskiej farmakologii. Osoby z problemami układu krążenia powinny unikać podróży do rejonów wysokogórskich (Tybet, Sichuan, Yunnan, Qinghai, Gansu, Xinjiang). Nie wolno zapominać o zagrożeniu wirusem ptasiej grypy. Aby nie narażać się na ryzyko infekcji, należy zrezygnować z podróżowania po prowincjach, w których wykryto ogniska choroby (np. Tybet, Qinghai, Xin­jiang, Mongolia Wewnętrzna), i dokładnie śledzić sytuację epidemiologiczną. Wskazane jest wykupienie indywidualnego pakietu ubezpieczeniowego, szczególnie od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia.

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW. Obcokrajowiec nie może wjechać na terytorium Chin własnym samochodem. Może jed­nak wynająć lub kupić auto, jeśli zda egzamin i uzyska chińskie prawo jazdy. Dokument ten może być wydany przez policję na podstawie polskiego prawa jazdy jedynie obywatelowi polskiemu mającemu zezwolenie na pobyt na terenie ChRL (residence permit) na okres nie krótszy niż jeden rok. Ważność chińskiego prawa jazdy jest wznawiana – w zależności od wieku kierowcy – co 2 i 4 lata lub po roku, po przeprowadzeniu badań lekarskich. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest honorowane.
Prowadząc samochód w Chinach, należy pamiętać, że chińskie prawo drogowe traktuje pieszych oraz rowerzystów w sposób bardzo uprzywilejowany. Oznacza to, że najmniejsza nawet kolizja może spowodować niezwykle wysokie koszty odszko­dowania oraz ciągnące się często miesiącami sprawy sądowe. Niezależnie od tego, przechodząc przez jezdnię, należy zachować szczególną ostrożność. Miejscowi kierowcy nie respektują pierwszeństwa pieszych, nawet na pasach i zielonym świetle.

PODRÓŻOWANIE PO KRAJU. Niemal całe terytorium ChRL jest dostępne dla cudzoziemców, z wyjątkiem oznakowanych stref wojskowych, stref przygranicznych oraz innych obszarów, do których wstęp jest ograniczony. Odstępstwem od tej reguły są regiony, gdzie przyjmuje się wyłącznie zorganizowane gru­py turystyczne (np. Tybet, północnozachodni Xinjiang, niektóre parki narodowe). Planując wyjazd do Tybetu, należy wcześniej uzyskać zezwolenie na podróż. Można je otrzymać, wykupując świadczenia turystyczne w uprawnionym miejscowym biurze podróży (pakiet usług zawiera zwykle dojazd do Tybetu i trans­port na miejscu, noclegi, organizację wycieczek itp.). Turyści podróżujący po Chinach muszą liczyć się z koniecznymi opłatami – obowiązkowe ubezpieczenie za jazdę autobusami dalekobieżnymi lub opłaty turystyczne związane z przebywaniem w miej­scach atrakcyjnych pod względem kulturowym, historycznym lub przyrodniczym. Najbezpieczniejszym i dość tanim środkiem transportu jest kolej. Miejscowe linie lotnicze szybko się modernizują i obecnie oferują przyzwoity poziom usług. Jakość usług i stan techniczny transportu samochodowego w Chinach są bardzo zróżnicowane – od nowych, luksusowych autokarów z wszelkimi wygodami oraz profesjonalną obsługą do zrujno­wanych, starych autobusów, których stan techniczny może budzić poważne zastrzeżenia, a podróżowanie nimi, szczególnie po górskich drogach południowych Chin, może być ryzykowne.

BEZPIECZEŃSTWO. Mimo że z roku na rok wzrasta przestępczość, Chiny pozostają krajem stosunkowo bezpiecznym. Najczęściej dochodzi do kradzieży kieszonkowych w miejscach uczęszczanych przez turystów, sklepach, parkach, na bazarach, w środkach komunikacji miejskiej, a także w autobusach dalekobieżnych. Odnotowywane są pojedyncze przypadki rabunków w pociągach, zdarzają się także wymuszenia pieniędzy w wątpliwej jakości lokalach rozrywkowych, punktach masażu itp. oraz napady na turystów zagranicznych przebywających w od­ludnych miejscach (np. biwakujących na dziko).

RELIGIA, OBYCZAJE. W Chinach nie spotyka się szczególnych restrykcji związanych ze zwiedzaniem przez turystów miejsc kultu. W klasztorach buddyjskich, świątyniach taoistycznych i meczetach islamskich należy zachowywać się z szacunkiem należnym miejscom religijnym i respektować obowiązujące tam zalecenia, np. nie fotografować wnętrz zwiedzanych obiektów.

KUCHNIA CHIŃSKA. Kuchnia chińska jest niezwykle urozma­icona i znaleźć w niej można potrawy zupełnie odmienne od proponowanych przez kuchnię europejską. Smaki i kulinarne upodobania Chińczyków są zróżnicowane w zależności od pro­wincji. W dużym uproszczeniu można stwierdzić, że potrawy południa Chin są lżejsze i mniej zawiesiste od północnych, obfitujących w dania słodkie i oleiste. Warto również wspomnieć o słynącej z ogromnej ilości ostrych przypraw kuchni syczuańskiej, do której podniebienia cudzoziemców najczęściej nie są przyzwyczajone. Ceny posiłków nie są wygórowane – w restau­racji średniej klasy przeciętna cena dania wynosi 10–25 CNY. W miastach od wielu lat funkcjonują sieci europejskich barów szybkiej obsługi, a także restauracje serwujące potrawy kuchni z różnych stron świata.

ŚWIĘTA. Świętami państwowymi są: 1 października (Święto Na­rodowe), 1 maja (Święto Pracy) oraz Chiński Nowy Rok – tzw. Święto Wiosny (święto ruchome, zależne od kalendarza księżycowego, zwykle przypada na koniec stycznia lub początek lu­tego). Ustawowo wolne są z tej okazji 3 dni, lecz w zależności od układu dni w kalendarzu w danym roku Chińczycy mają w związku z Nowym Rokiem co najmniej tydzień wolny od pra­cy. Nie pracują wówczas urzędy, ale czynne są sklepy, a w dużych miastach domy towarowe otwarte są nawet dłużej niż w dni powszednie. W okresie świąt następuje gigantyczny wzrost kra­jowego ruchu turystycznego. Miliony chińskich podróżnych odwiedzają turystycznie atrakcyjne miejsca. Ceny biletów i usług są wówczas najwyższe, mogą również występować trudności z rezerwacją hoteli i zakupem biletów komunikacyjnych.

PRZYDATNE INFORMACJE:
• Wymiany dewiz można dokonać w filiach banków państwowych na lotniskach, dworcach, w hotelach i bankach. Stanowczo przestrzega się przed korzystaniem z przypad­kowych usług wymiany pieniędzy (proceder prawnie zabro­niony, ponadto zdarzają się oszustwa: istnieje duże ryzyko otrzymania fałszywych banknotów chińskich). Nie wszystkie rodzaje kart płatniczych, którymi posługują się polscy turyści, są akceptowane przez miejscowe terminale i bankomaty; naj­mniej problemów przysparza wypukła karta VISA, zdarzają się trudności w posługiwaniu się kartami płaskimi, np. Ma­estro, Visa Electron. Większość bankomatów przyjmuje jedy­nie karty wydane przez chińskie banki. Udając się w odległe rejony Chin, lepiej upewnić się (np. przy zamawianiu hotelu), czy można posłużyć się tam konkretną kartą płatniczą, lub zawczasu zaopatrzyć się w gotówkę. Karty płatnicze są przyj­mowane zwykle tylko w hotelach co najmniej średniej kla­sy oraz w większych sklepach i supermarketach w dużych miastach. Ostatnio zdarza się, że na południu Chin (Kanton, Shenzhen) bankomaty wypłacają fałszywe banknoty – o czym należy natychmiast powiadomić miejscową policję.
• W obiegu znajdują się banknoty o nominałach: 100, 50, 20, 10, 5, 2, 1 CNY; 5, 2, 1 jiao; 1, 2, 5 fenów.
• Cudzoziemiec musi mieć przy sobie paszport z ważną chińską wizą; jest on niezbędny m.in. przy meldowaniu się w miejscu czasowego pobytu (hotele, pensjonaty), przy zakupie biletów na wszystkie rodzaje środków komunikacji, a czasami przy wejściu na lotnisko i wymianie pieniędzy w banku.
• Z języków obcych najbardziej rozpowszechniony jest angiel­ski. Bez problemu można się w nim porozumieć w hotelach i biurach podróży. W dużych ośrodkach miejskich komunika­cja również nie będzie utrudniona – szczególnie z młodzieżą. Na prowincji należy się liczyć z trudnościami.
• Nie wszystkie hotele w Chinach mają zezwolenie na zakwa­terowanie cudzoziemców. Najtańsze hotele, gościńce i noc­legownie są zazwyczaj otwarte tylko dla Chińczyków i odmawiają przyjęcia obcokrajowców.
• Urzędy i przedsiębiorstwa pracują w Chinach od poniedziałku do piątku zwykle od 8.00 do 17.00, z przerwą na obiad. Nie dotyczy to sklepów i firm usługowych, które pracują w każdy dzień tygodnia. Sklepy rzadko są zamykane przed godziną 20.00.

źródło: MSZ